Kou voor gevorderden

In februari van dit jaar ben ik terug verhuisd, na een verblijf van vijf jaar in Rusland. En raar genoeg heb ik het meeste heimwee naar dat seizoen waar de meeste mensen bang voor zijn, en dat de ondergang vormde voor de legers van Napoleon en Hitler: de Russische winter. In de winter, die duurt van oktober tot april, is de vuiligheid van Moskou bedekt met een maagdelijke laken van sneeuw. De lucht is blauw, de smog is weg, de mensen zijn blij. Daarom ben ik zo opgetogen dat het nu ook in de Lage Landen een Russische winter belooft te worden. Denk er maar over na: de neerslag komt toch wel naar beneden, dus dan kan het toch veel beter sneeuw dan regen zijn?

Maar voor een Russische winter moet u wel beter zijn voorbereid. Als u mijn tips volgt zal u de Russische winter met glans overleven, en er misschien zelfs van genieten. Sommige maatregelen die de Russen treffen zal ik jullie besparen. Bij de eerste sneeuw worden alle ramen onmiddellijk dichtgestopt met watten en met tape vastgeplakt, zodat er geen enkele molecuul frisse lucht het huis binnen kan komen. Waardoor ik soms halverwege een interview een luchtje op het balkon moest scheppen, omdat er niet genoeg zuurstof voorhanden was. Ook de gewoonte van Russische vrouwen om niet op een koud bankje te gaan zitten omdat je daarna onmiddellijk onvruchtbaar bent, neem ik niet al te serieus.

Maar voor de rest zitten de Russen vol goede tips. Om te beginnen met warme kleding. Het klinkt zo logisch, en toch zie ik hier volksstammen zonder muts de straat op gaan. Ooit had ik het lef in Moskou zonder muts de straat op te gaan, en onmiddellijk sommeerde een omaatje mij huiswaarts te keren. De meeste warmte ontsnapt namelijk via het hoofd, een goede muts is onontbeerlijk. Het hoeft echt geen bont te zijn, schapenwol volstaat. Thermisch ondergoed kan ook geen kwaad. Goed ondergoed is gemaakt van merinowol, dat buiten warm houdt, maar eenmaal binnen niet gaat zweten.

Dan, misschien nog belangrijker: veel en vet eten. Zoals meer water drinken in de zomer voor de hand ligt, is dat voor Russen vet eten in de winter. U merkt het misschien niet, maar door de kou verbrandt u veel meer energie dan gewoonlijk. Mensen in West-Europa eten steeds gezonder, wat prima is bij een normale winter, maar niet bij een Russische. Klassiek vet eten is de salo, gezouten zwoerd, wat oorspronkelijk Oekraïens is, maar waar de Russen ook verzot op zijn. U kunt het kopen bij vrijwel elke Russische winkel. Snijd het in dunne plakjes en laat het op uw tong smelten, bij voorkeur bij een vette bietensoep, maar op brood mag ook. Voor vegetariërs: geen zorg, een beker slagroom volstaat. Voor de veganisten onder u: het is een wonder dat u nog leeft. Bij de salo worden vaak rauwe tenen knoflook geserveerd: goed voor de weerstand, en zolang iedereen het doet stoort de ademstank ook niet echt.

Dan de drank. Zoals uw auto antivries nodig heeft (nog een tip tussendoor: Russen nemen hun accu vaak mee naar binnen om bevriezing te voorkomen), heeft ook uw lichaam dat nodig. En wat is er betere antivries dan een lekker glaasje wodka? Als het meer dan twintig graden vriest krijgen zelfs de olifanten in de Russische dierentuinen elk twee liter wodka. Andere drank kan ook, zolang het alcoholpercentage maar boven de 30 procent is. Dus wen aan het volgende ochtendritueel: voor u naar het werk gaat drinkt u een wodkaatje met een dikke plak salo en een teentje knoflook. Wie met de auto naar het werk gaat kan de wodka ook later op kantoor nuttigen, geen enkel probleem.

Eenmaal in de week gaan Russen met bijna religieuze trouw naar hun lokale banja: een soort sauna, maar veel natter en heter. Elk dorp, hoe arm ook heeft wel een banja. In de banja wordt veel antivries genuttigd, en rost men elkaar af met berkentakken, die in water zijn gedrenkt. Officieel is het goed voor de bloedsomloop, maar het is vooral leuk. Na een sessie in de banja is het de bedoeling dat u spiernaakt in de sneeuw rolt, maar bij gebrek aan sneeuw kunt u ook in een wak in het ijs springen.

Tenslotte een ouderwets advies: loop nooit met uw handen in de zakken. U denkt: wat kan mij nou helemaal gebeuren? Dat dacht ik zelf ook een jaar geleden, toen ik uitgleed in de stad Moermansk. Doordat ik mijn handen in mijn zakken had kon ik mijn val niet breken en viel ik vol met mijn rug op een steen. Resultaat: een gebroken ruggenwervel. De echte voorzichtigen onder ons dragen ook nog speciale spikes die u onder uw schoenen kan binden. Te koop bij de betere bergsportwinkel. Blijf naar de stoep kijken voor gemene plakken ijs die onder de sneeuw verstopt te zitten. Maar vergeet ook niet af en toe omhoog te kijken: elk jaar sterven in Moskou alleen al een dozijn mensen door vallende ijspegels. Volg mijn adviezen, en u redt het wel tot de lente.

Jelle Brandt Corstius is journalist en oud-correspondent. Over zijn verblijf in Rusland schreef hij de boeken Rusland voor Gevorderden en Kleine Landjes. Meer info op www.jellebc.nl

Uit: De Morgen (14 december 2010)

23 reacties op Kou voor gevorderden

  1. Reactie van Niels

    Heerlijk om eens wat relativerends te lezen tussen alle berichten over zoutcrises, aanhoudende vorst en verkeersinfarcten door enkele centimeters sneeuw. Dank!

  2. Reactie van Jan

    Vreemd volk die Russen, ze springen in ijskoude wakken en vervolgens waarschuwen ze als je zonder muts op straat loopt.

  3. Reactie van Suusie

    Fijn stuk, geeft hoop! Zo maar eens naar de stad voor goede winterlaarzen (geen UGGs).

  4. Reactie van Eck

    Goed verhaal. Vooral dat van die wodka staat me wel aan.

  5. Reactie van Dorien

    Goede tips! Toen ik in een wintersportgebied werkte at ik ook veel meer en vetter dan normaal; vooral Franse kaas en spek-gerechten! Je kacheltje brandt natuurlijk harder om je lichaam warm te houden.

  6. Reactie van saskia

    Ik verbaasde me er twee jaar geleden van dat er zoveel vrouwen in Moskou op hakken lopen, ook al ligt er sneeuw en ijs… Meer dan respect voor deze dames.

  7. Reactie van Frans, Den Haag

    Inderdaad: Oompje, je moet een muts dragen!
    Ik ben al sinds 1981 blij met en trots op mijn echte muts (gekocht in Moskou bij ZUM) en ervaar iedere koudeperiode weer dat "men" eerst lacherig doet, maar na korte tijd heel afgunstig kijkt…
    Mijn (Ukraïnse) vriendin vindt mij op dit punt een "hele verstandige mannetje". (ook zij is ontzettend lief…)

  8. Reactie van kattekliek

    Leuke tips (al sla ik die van die wodka maar over … ik drink liever glühwein)! :D

    I.p.v. schoenspikes kun je trouwens ook een paar veel te grote sokken om je schoenen heen doen – als ze goed strak om de voorste helft van de schoen zitten, kun je zelfs rennen over sneeuw en ijs en dan glijd je nog niet uit! Wel handig hoor, zo’n echtgenoot met maatje 45 … maar bij gebrek-aan kun je altijd nog ff naar de Zeeman of de Wibra voor een goedkoop paar grote sokken!

  9. Reactie van Elly

    Handen uit de zakken is ook niet alles: mijn zus heeft nu een gecompliceerde armfractuur…wat is wijsheid….

  10. Reactie van Hans Everhard

    Mooie adviezen, alleen die van de alcohol is onzin. Door alcohol gaan de bloedvaten verwijden, hierdoor koel je juist sneller af!

  11. Reactie van gonne stegeman

    Met dit advies kunnen wij ook de winter in.. leuk geschreven.

  12. Reactie van Martin Koolhoven

    Nu weet ik weer waarom ik nooit in Rusland ben geweest.

  13. Reactie van Linda

    Haha lol! :) Wat doen Russen om hun baby’tjes van vier maanden warm te houden in Siberische kou?

  14. Reactie van Tom

    Geweldige post haha!

  15. Reactie van Max

    Mooie herinneringen. Zelf heb ik twee Moskouse winters meegemaakt.

    Dat van die sneeuw klopt niet helemaal, na een dag wordt het grijs/zwarte smurrie. De straat oversteken lukt dan alleen met droge voeten als je laarzen draagt, omdat de eerste meter vanaf de (te hoge) stoeprand vol met die smurrie ligt.

    Gelukkig is daar de perigod (onderdoorgang) waar je droog naar de andere kant komt (behalve de plassen water die daar staan, dus toch weer die laarzen).

    Een ander gevaar zijn de zwerfhonden die in de winter wat opdringerig kunnen worden (geen remedie gevonden), de ratten in de trappenhuizen van veel oudere flats (rennen soms over je voeten), vastgevroren dode dronkaards tegen de gevel (niet over hun benen struikelen), en de bacterieaanval die je in de metro krijgt (daar overleeft alles wat slecht is in de winter).

    Het Westen is zo slecht nog niet.

  16. Reactie van Heidi

    Wat een heerlijk stuk over de kou. Zit nog te glimlachen:)

  17. Pingback van Wat te doen met deze kou - TipForYou

    […] is het noodzaak om je goed voor te bereiden op dit extreme weer. Jelle Brandt Corstius geeft een aantal tips om deze winter door te […]

  18. Reactie van ageeth

    Dankjewel Jelle. Nu komt het goed.

  19. Reactie van Harleyoma

    U merkt het misschien niet, maar door de kou verbrandt u veel meer energie dan gewoonlijk.

    ik moet dus de kou in om af te vallen!Hup naar buiten.

  20. Reactie van amber

    Prachtig geschreven.

  21. Reactie van bakker

    spikes zijn te koop bij action voor 3 euro

  22. Reactie van Alla

    Dank Jelle,
    voelt bijna weer ‘thuis’ zo!! En inderdaad niet meer zo koud.. :)

    Zal ik nog een handige tip voor de dames verklappen, dat de spijkers niet echt nodig maakt en wel hakken in de sneuw te kunnen dragen: gewoon een brede, waterbestendige pleisters onder je zool plakken.. Dan glijd je niet meer, als het goed is! Ten minste met Russische pleisters was dat zo.. :) en mannen kunnen natuurlijk dit ook toepassen.. onder hun mooi, nette leren schoenen..

    Doe je voordeel mee!

  23. Pingback van Zure kool soep (Kyslyje sjtsji) | Ministerie van Eten en Drinken

    […] las ik een aardige blog van Jelle Brandt Corstius over hoe de Russen hun barre winters overleven; Kou voor gevorderden. Dat artikel was de hint; Russische soep zou het worden, zure kool soep ofwel Kyslyje sjtsji. Ik […]

Reageren