Jelle – neemt geen afstand

Ik zat als enige in het speelgoedtreintje die mij naar de Taj Mahal zou brengen. Een Indiër kwam aangelopen en koos van alle plekken in het treintje de plek naast mij. En knoopte vervolgens een gesprek aan. Hij kwam niet naast mij zitten omdat ik een exotische buitenlander was, maar omdat Indiërs nou eenmaal van gezelschap houden. Het was mij al vaker deze reis opgevallen.

Uit nieuwsgierigheid las ik op internet over het fenomeen persoonlijke afstand. Iedereen heeft voortdurend drie onzichtbare zones om zich heen. Eerst heb je de intieme zone, waarbinnen alleen partners, huisdieren en sommige familieleden komen. Vervolgens heb je de persoonlijke zone, waarbinnen je gesprekken voert met kennissen en vrienden. Aan de buitenste ring heb je de sociale zone, voor zakelijke gesprekken. De afstand van deze zones verschilt per land. De afstand tussen twee personen die een zakelijk gesprek voeren is in Amerika bijvoorbeeld 1,2 meter, terwijl dat in de meeste Europese landen 60 centimeter is.

Dat verbaasde mij helemaal niets. Toen ik nog maar net in Amerika woonde gebeurde vaak dat iemand midden in het gesprek een stapje achteruit nam. Aanvankelijk dacht ik dat het kwam omdat ik knoflook had gegeten, of mij misschien niet goed had gewassen. Maar kennelijk was ik dus in hun comfort zone gaan staan. Nog iets raars: af en toe verontschuldigden Amerikanen zich als zij langs mij liepen, zonder tegen mij aan te lopen. Nu pas snap ik waarom ze het deden. En begrijp ik ook pas nu waarom Amerikanen relatief hard praten: ze moeten een langere afstand overbruggen naar hun gesprekspartner.

Russen en Indiërs zitten aan de andere kant van het spectrum. Toen ik nog maar net in Rusland woonde vroeg ik mij af waarom die Russen toch steeds voordrongen bij de pin-automaat. Maar de Russen dachten: die jongen staat zo ver van de rij vandaan, waarschijnlijk hoeft hij helemaal niet te pinnen. Sinds ik in de rij geen millimeter liet vallen ging het prima. Dit komt ook goed van pas in India. Na enige tijd went het zelfs. Eigenlijk is het wel gezellig.

Behalve dan die traumatische rit in de beruchte IKEA-bus in Moskou, die mensen van de metro naar de IKEA brengt. Iedereen zat als een sardientje in een blikje, behalve ademen was geen enkele andere beweging meer mogelijk, en zelfs ademen ging met moeite. De pech wilde dat een man tegen mijn achterkant aan gedrukt stond. Een half uur lang stond hij met zijn kruis tegen mij aan. De persoonlijke afstand was op dat moment nul centimeter. Bij het verlaten van de bus gaf de man mij een blik die zei: ik kon het ook niet helpen!

 

Reageren